علیرضا كدیور
نخستین صندوق سرمایهگذاری ارزی ایرانیان امروز بهصورت
رسمی با حضور رییسجمهور در حاشیه همایش ایرانیان مقیم خارج از كشور
رونمایی میشود.
این صندوق كه در ابتدا با نام صندوق سرمایهگذاری ارزی ایرانیان مقیم خارج
از كشور نامگذاری شده بود، به درستی در ادامه با حذف بخش «مقیم خارج از
كشور» میتواند دایره سرمایهگذاران بالقوه خود را گسترش دهد. این صندوق كه
سرمایهگذاران آن ملزم به واریز وجوه خود به صورت یورویی هستند، در حال
حاضر در مرحله شناسایی هیاتامنا (موسسان اولیه) قرار دارد. بر این اساس
هریك از سرمایهگذاران داخلی (اعم از نهادها، سازمانها، صندوقها،
بنگاهها و...) میتوانند با تعهد یك میلیون یورو (13 میلیارد ریال) پس از
جذب حداقل 75 میلیون یورو (975 میلیارد ریال) از سوی سایر سرمایهگذاران
داخلی و خارجی، نسبت به واریز مبلغ تعهد شده اقدام كنند. مزیت
سرمایهگذاران داخلی كه در حال حاضر تعهد واریز یك میلیون یورو را میكنند،
حضور در هیاتامنا و مشاركت در انتخاب اركان صندوق از جمله متولی، مدیر و
مدیر ثبت صندوق است.
این صندوق در شرایطی در حال راهاندازی است كه
تاكنون صندوق سرمایهگذاری خارجی ثبت شده در داخل ایران وجود نداشته و تنها
دو صندوق سرمایهگذاری كه در خارج از كشور ثبت شدهاند، وجوه
سرمایهگذاران خارجی را با تبدیل به ریال در بورس تهران سرمایهگذاری
میكردند. به هر روی این صندوق در صورت موفقیت در جذب 75 میلیون یورو وجوه
سرمایهگذاران خارجی و اجرای تعهد 25 میلیون یورویی سرمایهگذاران داخلی،
میتواند فعالیت خود را آغاز كند. هدف از راهاندازی این صندوق نیز، تبدیل
مبالغ جمعآوری شده یورویی به ریال و سرمایهگذاری این وجوه در بورس تهران
است؛اما سرمایهگذاری در این صندوق برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی دارای
ریسكهای متفاوتی است.
اولین ریسك حاكم بر سرمایهگذاری در این صندوق
كه برای هر دو گروه سرمایهگذاران داخلی و خارجی مشترك است، ریسك
سرمایهگذاری در بورس تهران است.
باید توجه داشت كه بورس تهران از
ابتدای سال 88 تاكنون، بیش از 100 درصد افزایش شاخص و بازدهی را ثبت كرده
است كه در نتیجه زمان ورود وجوه این صندوق به بورس تهران میتواند مقارن با
دوره تصحیح قیمت سهام به دلیل رشد بیرویه و هیجانی باشد. این تصحیح قیمت
همچنین میتواند با اجرای طرح تحول اقتصادی و هدفمندسازی یارانهها، بیش از
حد معمول تشدید شود.
دومین ریسك كه تنها برای سرمایهگذاران ایرانی و
سرمایهگذاران خارجی كه واحد پول كشور محل اقامت آنها یورو نیست، وجود
دارد، ریسك نوسان نرخ ارز است.باید توجه داشت كه در حال حاضر سیاست بانك
مركزی ایران در تعیین نرخ برابری ریال در مقابل سایر ارزها به گونهای است
كه در عمل ریال در مقابل دلار آمریكا آزادی نوسان محدودی در حد 5 تا 10
درصد در سال را دارد و نرخ برابری سایر ارزها در مقابل ریال براساس نرخ
برابری آن ارز در مقابل دلار آمریكا در سطح بینالمللی تعیین میشود.
به
عنوان مثال اگر برابری یورو در مقابل دلار آمریكا در سطح جهانی 3/1 و نرخ
هر دلار آمریكا در داخل 10 هزار ریال باشد، نرخ یورو در داخل معادل 13 هزار
ریال معامله میشود.
حال اگر تا زمان جمعآوری حداقل نقدینگی موردنیاز
برای راهاندازی صندوق (100 میلیون یورو)، نرخ برابری یورو در مقابل دلار
آمریكا افزایش یابد، بالطبع ریسك سرمایهگذاری در این صندوق برای
سرمایهگذاران غیریورویی از جمله ایرانیان افزایش خواهد یافت؛ چراكه هر
گونه افت نرخ برابری یورو در سطح جهانی با توجه به ثبات نسبی نرخ برابری
دلار آمریكا در برابر ریال، باعث خواهد شد این گروه از سرمایهگذاران حتی
در صورت افزایش ارزش واحدهای سرمایهگذاری این صندوق، بخشی از این سود را
به واسطه كاهش برابری یورو در مقابل ریال از دست بدهند.
در مجموع
سیاستهای ارزی ایران، نحوه تعیین نرخ ارز و حتی آزادسازی احتمالی نرخ ارز و
روند حركت بازار سهام در ماههای آینده به عنوان ریسكهای مثبت و منفی
سرمایهگذاران فعلی و آتی این صندوق شمرده شود.